Việt Nam đặt mục tiêu đến hết năm 2027 cơ bản hoàn thành Hệ thống thông tin quốc gia và cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai theo hướng tập trung, thống nhất, đồng bộ và kết nối với các cơ sở dữ liệu liên quan. Không chỉ là một bước tiến trong quá trình số hóa công tác quản lý đất đai, định hướng này còn mở ra những thay đổi đáng chú ý trong cách các bên tham gia thị trường tiếp cận, kiểm chứng và sử dụng thông tin bất động sản.
Từ số hóa dữ liệu đến xây dựng hạ tầng thông tin cho thị trường
Theo định hướng được công bố, đến hết năm 2027, Việt Nam đặt mục tiêu cơ bản hoàn thành Hệ thống thông tin quốc gia và cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai tập trung, thống nhất, đồng bộ, đa mục tiêu và kết nối liên thông. Đáng chú ý, hệ thống được định hướng kết nối với các cơ sở dữ liệu về dân cư, quy hoạch, thuế, công chứng, ngân hàng và bất động sản, đồng thời cập nhật đầy đủ, kịp thời các biến động đất đai.
Nhìn rộng hơn, giá trị của quá trình này không chỉ nằm ở việc chuyển thông tin từ hồ sơ giấy sang dữ liệu số. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, cập nhật và có khả năng kết nối tốt hơn, các bên tham gia thị trường sẽ có thêm điều kiện để tiếp cận và kiểm chứng thông tin. Việc giảm dần những khoảng trống và sự phân mảnh về thông tin cũng có thể góp phần tạo nền tảng cho một thị trường minh bạch và chuyên nghiệp hơn, nơi các quyết định ngày càng dựa nhiều hơn trên những thông tin có cơ sở.
Dữ liệu chỉ thực sự có giá trị khi hỗ trợ được việc ra quyết định
Một quyết định bất động sản thường cần được xem xét trên nhiều lớp thông tin. Giá của một tài sản, chẳng hạn, cần được đặt trong bối cảnh vị trí, quy hoạch, pháp lý, đặc điểm tài sản, mặt bằng giá trên thị trường, khả năng tài chính và nhu cầu thực tế. Tương tự, một thông tin riêng lẻ về quy hoạch hay giá tham khảo cũng khó trở thành cơ sở đầy đủ cho một quyết định nếu thiếu khả năng kiểm chứng và kết nối với các yếu tố liên quan.
Vì vậy, theo góc nhìn của Citics, dữ liệu chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp các bên hiểu rõ hơn về tài sản và đưa ra quyết định tốt hơn. Có nhiều dữ liệu hơn chưa chắc tạo ra quyết định tốt hơn nếu dữ liệu chưa đủ tin cậy, thiếu bối cảnh hoặc người sử dụng chưa đủ năng lực phân tích. Giá trị vì vậy không chỉ nằm ở khả năng tiếp cận dữ liệu, mà còn ở chất lượng dữ liệu, khả năng kết nối các thông tin liên quan và năng lực diễn giải chúng trong đúng bối cảnh của từng nhu cầu cụ thể.
Khi những điều kiện này từng bước được cải thiện, giá trị có thể được tạo ra ở nhiều mắt xích của thị trường. Người mua có thêm cơ sở để hiểu và đánh giá tài sản trước khi xuống tiền; người bán có thêm thông tin tham khảo để xác định mức giá và phương án giao dịch phù hợp; ngân hàng và doanh nghiệp có thêm điều kiện nâng cao chất lượng đánh giá và vận hành. Cùng với đó, năng lực sử dụng và diễn giải thông tin cũng sẽ ngày càng trở nên quan trọng.
Khi khách hàng có nhiều thông tin hơn, giá trị của môi giới cũng cần thay đổi
Sự thay đổi của hạ tầng dữ liệu đặc biệt đáng chú ý đối với nghề môi giới bất động sản. Trong một thị trường mà thông tin còn phân mảnh, khả năng tiếp cận nguồn hàng, giá và thông tin khu vực từng là một lợi thế đáng kể. Nhưng khi người mua và người bán ngày càng có nhiều công cụ để chủ động tìm kiếm và kiểm tra thông tin, việc “có thông tin” sẽ khó còn là yếu tố tạo khác biệt duy nhất.
Trong bối cảnh đó, giá trị của người môi giới có thể dịch chuyển mạnh hơn sang khả năng kiểm chứng, phân tích và kết nối nhiều lớp thông tin để giúp khách hàng hiểu rõ hơn về tài sản và đưa ra quyết định phù hợp. Điều này đòi hỏi môi giới không chỉ am hiểu nguồn hàng, mà còn cần hiểu thị trường và khu vực, cơ sở hình thành giá, các yếu tố pháp lý và quy hoạch có liên quan, nhu cầu tài chính của khách hàng, cũng như cách những yếu tố này tác động đến một quyết định cụ thể.
Sự dịch chuyển này không đồng nghĩa vai trò của môi giới giảm đi. Ngược lại, khi thông tin ngày càng dễ tiếp cận và dễ kiểm chứng hơn, yêu cầu về năng lực nghề nghiệp sẽ cao hơn. Giá trị của môi giới sẽ ngày càng nằm ở khả năng kiểm chứng thông tin, phân tích trong đúng bối cảnh và tư vấn để khách hàng đưa ra quyết định phù hợp. Đây cũng là một trong những yếu tố thúc đẩy nghề môi giới phát triển theo hướng chuyên nghiệp hơn và tạo dựng niềm tin bền vững hơn với khách hàng.
Từ dữ liệu dễ tiếp cận hơn đến quyết định có cơ sở hơn
Việc xây dựng một hệ thống dữ liệu đất đai thống nhất là một hành trình dài. Từ mục tiêu chính sách đến khi dữ liệu được chuẩn hóa, kết nối, cập nhật và ứng dụng rộng rãi trong thực tế vẫn cần thời gian, hạ tầng và sự phối hợp của nhiều bên. Vì vậy, ở thời điểm hiện tại, sẽ còn quá sớm để khẳng định đầy đủ những thay đổi mà hệ thống này có thể tạo ra cho thị trường bất động sản.
Tuy nhiên, định hướng đang ngày càng rõ hơn: khả năng tiếp cận và kiểm chứng dữ liệu sẽ trở thành một phần quan trọng trong cách các bên tham gia thị trường tìm hiểu, đánh giá và ra quyết định về bất động sản. Khi hạ tầng dữ liệu tiếp tục được hoàn thiện, người mua, người bán, môi giới, ngân hàng và doanh nghiệp sẽ có thêm cơ sở thông tin để hiểu rõ hơn về tài sản. Về dài hạn, đây cũng là một trong những nền tảng có thể góp phần thúc đẩy thị trường vận hành minh bạch và chuyên nghiệp hơn.
Ở bước tiếp theo, thách thức sẽ không chỉ là làm thế nào để có thêm dữ liệu, mà là làm thế nào để dữ liệu trở nên thực sự hữu ích cho từng nhu cầu và quyết định cụ thể. Đây cũng là cách Citics nhìn về vai trò dài hạn của công nghệ và dữ liệu trong lĩnh vực bất động sản: góp phần làm cho thông tin trở nên dễ tiếp cận, đáng tin cậy và hữu ích hơn, qua đó hỗ trợ các bên đưa ra quyết định có cơ sở và cùng hướng tới một thị trường bất động sản minh bạch, chuyên nghiệp hơn.