Sở hữu một căn nhà riêng là mục tiêu của rất nhiều gia đình Việt. Nhưng đủ khả năng mua nhà không chỉ là gom đủ tiền để ký hợp đồng. Đó là khả năng trả nợ đều đặn trong nhiều năm, vẫn sống thoải mái và còn khoản dự phòng khi có biến cố. Bài viết này giúp bạn tự đánh giá lại tài chính trước khi quyết định.
Bắt đầu từ thu nhập, không phải từ giá nhà
Nhiều người chọn nhà trước rồi mới tính cách xoay tiền. Cách an toàn hơn là đi theo chiều ngược lại: xác định mỗi tháng bạn có thể dành bao nhiêu cho khoản vay, rồi từ đó suy ra mức giá phù hợp.
Một quy tắc tham khảo phổ biến là tổng tiền trả nợ hằng tháng không nên vượt khoảng 30–40% thu nhập. Giả sử hai vợ chồng có tổng thu nhập 30 triệu đồng mỗi tháng, khoản trả nợ nên giữ ở mức khoảng 9–12 triệu đồng. Phần còn lại dành cho sinh hoạt, con cái, bảo hiểm và tiết kiệm.
Hãy tính theo thu nhập ổn định, không cộng các khoản thưởng hay thu nhập thất thường. Nếu đang có khoản vay khác như vay mua xe hay dư nợ thẻ tín dụng, hãy cộng cả vào tổng số tiền phải trả mỗi tháng.
Vốn tự có: ít nhất khoảng 30%
Ngân hàng thường cho vay tối đa khoảng 70% giá trị tài sản. Điều đó có nghĩa bạn cần chuẩn bị ít nhất khoảng 30% từ tiền của mình. Với một căn nhà giá 2 tỷ đồng, phần vốn tự có tối thiểu vào khoảng 600 triệu đồng.
Trên thực tế, số tiền cần chuẩn bị còn cao hơn. Ngoài tiền nhà, bạn phải trả thuế và phí khi sang tên như lệ phí trước bạ 0,5%, phí công chứng, phí cấp giấy chứng nhận, cùng chi phí sửa chữa, nội thất và chuyển nhà. Với căn hộ mới, người mua còn đóng kinh phí bảo trì bằng 2% giá bán. Nếu dồn hết tiền vào phần trả trước, bạn sẽ hụt ngay ở những khoản này.
Đừng để lãi suất ưu đãi đánh lừa
Nhiều gói vay mua nhà quảng cáo lãi suất thấp, nhưng mức này chỉ áp dụng trong giai đoạn đầu. Hết thời gian ưu đãi, lãi suất chuyển sang thả nổi, thường bằng một lãi suất tham chiếu của ngân hàng cộng thêm biên độ. Khoản phải trả mỗi tháng vì thế có thể tăng đáng kể so với lúc mới vay.
Khi tính toán, hãy dùng mức lãi suất sau ưu đãi chứ không dùng mức quảng cáo. Nếu khoản trả nợ ở mức lãi suất đó vẫn nằm trong ngưỡng 30–40% thu nhập, kế hoạch của bạn mới thật sự an toàn. Bạn cũng nên hỏi kỹ ngân hàng về cách tính lãi thả nổi và phí trả nợ trước hạn trước khi ký.

Thử trước khi vay: Trong vài tháng, mỗi tháng hãy chuyển đúng số tiền dự kiến trả ngân hàng vào một tài khoản tiết kiệm riêng. Nếu gia đình vẫn sinh hoạt thoải mái, bạn đã sẵn sàng hơn. Khoản tiết kiệm đó cũng góp thêm vào vốn tự có.
Luôn giữ quỹ dự phòng
Mua được nhà không có nghĩa mọi rủi ro đã qua. Ốm đau, mất việc hay thu nhập giảm đều có thể xảy ra trong suốt thời gian vay. Hãy giữ riêng một quỹ dự phòng tương đương vài tháng chi tiêu, tính cả tiền trả nợ. Khoản này không nên đem ra để trả trước tiền nhà, dù chỉ thiếu một ít.
Những lựa chọn khi ngân sách còn hạn chế
Nếu tính toán cho thấy căn nhà mơ ước vẫn vượt khả năng, đó chưa phải là ngõ cụt. Bạn có thể cân nhắc một số hướng sau:
- Căn hộ diện tích nhỏ: giá thấp hơn, chi phí vận hành vừa phải, phù hợp với gia đình trẻ.
- Khu vực ven trung tâm: giá thường mềm hơn, đổi lại thời gian đi lại dài hơn.
- Nhà ở xã hội: dành cho người đáp ứng điều kiện về thu nhập theo quy định.
- Thuê trước, mua sau: tiếp tục tích lũy và tìm hiểu kỹ khu vực mình muốn sống rồi mới quyết định.
Mua nhà là quyết định tài chính lớn nhất của nhiều gia đình. Một căn nhà vừa túi tiền, trả nợ đều đặn mà vẫn còn dư, luôn đáng giá hơn một căn nhà lớn khiến cả nhà căng thẳng mỗi cuối tháng.
Ban biên tập Citics